Kene riski haritası

Türkiye'nin kene riski haritası çıkarıldı. En riskli 9 il...

Türkiye'de ilk 2002 yılında görülen kene ısırmaları ve buna baÄŸlı olarak ortaya çıkan Kırım Kongo Kanamalı AteÅŸi Hastalığı, her geçen yıl giderek artıyor.

2002 yılından bu zamana kadar bin 100 köyde 2 bin 315 hastalık vakası görüldü. Bugüne kadar kene tarafından ısırılan 140 kiÅŸi hayatını kaybetti.

SaÄŸlık Bakanlığı, KKKA Hastalığı risk haritasını çıkardı. Buna göre vakalar çoÄŸunlukla Orta Anadolu ve Orta Karadeniz Bölgesi'nde, yani Kelkit Vadisi baÅŸta olmak üzere GümüÅŸhane, Tokat, Sivas, Amasya, Çorum, Yozgat, Kastamonu, Karabük ve Çankırı illerinde yoÄŸunlaşıyor.

Daha çok havaların ısındığı yaz mevsiminde görülen kene vakalarıyla, bu yıl daha erken karşılaşıldı. Kene vakalarının bu yıl daha erken görülmesinin en büyük nedenin ise hava sıcaklıklarındaki artış olarak deÄŸerlendiriliyor.

Uzmanlar, sıcak ortamda yaÅŸama ve üreme imkânı bulan kenelerin, yumurtadan daha erken çıkarak aktif hale geldiÄŸi ve insanlarla temas haline geçtiÄŸine dikkat çekiyor.

Kenelerin havaların soÄŸumaya baÅŸladığı kasım ayına kadar aktif olacağını hatırlatan uzmanlar, insanların yaz döneminde çok dikkatli olmaları uyarısında bulunuyor. Özellikle araziden eve dönüÅŸte mutlaka tüm vücutta detaylı bir kene taraması yapılması gerektiÄŸi ifade ediliyor.

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Klinik Bakteriyoloji ve Ä°nfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı ÖÄŸretim Üyesi Doç. Dr. Orhan Yıldız, bir kenenin yılda ortalama 6 bin yavru bıraktığını ve bunu engellemenin imkânsız olduÄŸunu söyledi.

EngellenemediÄŸi için kene sayısının her geçen yıl giderek arttığını buna paralel olarak da vaka ve ölüm olaylarının arttığına dikkat çeken Doç. Dr. Yıldız, havaların bu yıl erken ısınmasının kenelerin yumurtadan çıkarak aktif hale gelmesini hızlandırdığını ifade etti.

Özellikle iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi ve tavÅŸan avcılığının kısıtlanmasının KKKA hastalığı görülme riskini arttırdığına dikkat çeken Doç. Dr. Yıldız, önlem alınmaması halinde Türkiye'yi önümüzdeki yıllarda daha zor günlerin beklediÄŸini savundu.

KuÅŸ gribiyle birlikte kümes hayvanlarının büyük çoÄŸunluÄŸunun itlaf edilmesinin de kenelerin sayısının arttırdığını aktaran Doç. Dr. Yıldız, bu konularla alakalı ciddi tedbirler alınması gerektiÄŸini dile getirdi.

KENENÄ°N ERKEN FARK EDÄ°LMESÄ° HAYAT KURTARIYOR

Kars Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi ÖÄŸretim Üyesi Prof. Dr. Zati Vatansever, kenenin erken fark edilmesi halinde ölüm olaylarının büyük oranda önüne geçilebileceÄŸi uyarısında bulundu.

Kırsal arazide; çalışmak, piknik yapmak veya baÅŸka bir nedenden dolayı bulunan kiÅŸilerin kene tarafından ısırıldıklarını geç fark ettikleri için ölümlerin yaÅŸandığının altını çizen Prof. Dr. Vatansever, "Kırsal arazide bulunmak zorunda kalan insanlar akÅŸamları evlerinde gittiklerinde detaylı bir ÅŸekilde kene kontrolü yapsalar sorun kalmayacak. Keneler sığırlardan kan emiyor. Sığırları ilaçlarlarsa kene sayısını bir miktarda azaltmış oluruz. Dünyada da baÅŸka yöntem yok. Birçok mücadeleden bahsediliyor. Ama bunlar sansasyonel açıklamalar." diye konuÅŸtu.

DÜNYADA 900, TÜRKÄ°YE'DE 30 ÇEŞİT KENE VAR

Bilimsel olarak tespit edilen 900 çeÅŸit kene olduÄŸunu belirten Zati Vatansever, Türkiye'de 30 civarında kene türü olduÄŸunu ve bunlar içinden bir tanesinin virüs taşıdığını belirtti.

Aktarma potansiyeli olan kenenin önemli olduÄŸunu ifade eden Vatansever, taşıma potansiyeli olan türün Türkiye'de bir tane olduÄŸunu bildirdi.

BÄ°LÄ°NENÄ°N AKSÄ°NE KEKLÄ°KLER KENENÄ°N DÜÅžMANI DEĞİL DOSTU

DoÄŸada her hangi bir ÅŸekilde birbirlerini yiyen canlılar olduÄŸunun altını çizen öÄŸretim üyesi, kuÅŸlar hareket halindeyken keneyi gördüklerinde yediklerini hatırlattı.

Karıncaların da bir kısmının kene yediÄŸini aktaran Vatansever, Türkiye'de kekliÄŸin keneleri yiyerek azalttığı yönünde yanlış bir inanış olduÄŸunu söyledi.

Kene yiyen canlıların hiçbirisinin popülasyonunu azaltmayacağını kaydeden Vatansever "Aksine kenenin çoÄŸalmasına keklikler yardım ediyor. Keneler kekliklerin yavrusunda besleniyor. TavÅŸan, hindi, karga olan yerde kene vardır. Çünkü keneler bu hayvanları çok sever. Sığır aynı yerde varsa kene için yaÅŸar. Bu kene toprağın içine saklanır. Bazı kene türleri ota tırmanır. Toprağın altındaki keneyi kimse bulamaz." diye konuÅŸtu.

KENE Ä°LE Ä°LGÄ°LÄ° YANLIÅž BÄ°LÄ°NENLER

Kırım Kongo Kanamalı AteÅŸi Hastalığı ile ilgili kamuoyunda yanlış bilinenleri anlatan Prof. Dr Zati Vatansever, önemli açıklamalarda bulundu.

Yozgat'ta keklik, domuz, tavÅŸan gibi hayvanları avlayarak kene araÅŸtırması yaptığını anlatan Vatansever, "Halk arasında keneyle ilgili çok sayıda yanlış bilinen konu var" dedi.

Prof. Dr Vatansever yanlış bilinenleri ÅŸöyle sıraladı.

- Nereden çıktı bu hastalık, keneler neden bu kadar arttı?

Hastalık eskiden de vardı fakat biz bunu bilmiyorduk. Az sayıda da ortaya çıktığı için farkına varılamıyordu. Birden bire çok sayıda çıkınca farkına vardık. Bu gibi salgınların ortaya çıkışında her zaman yaban hayvanı ve buna baÄŸlı olarak virüs taşıyan kene sayısının artışı ile ilgilidir. Türkiye'de azımsanmayacak boyutlarda bir ekolojik rejenerasyon var. Gerek ormanlaÅŸma çalışmaları gerekse kendiliÄŸinden ortaya çıkan çalılık alanlar yaban hayvanı sayısını arttırmaktadır. Buna ek olarak köylerden göç vardır. Tarım arazileri iÅŸlenmediÄŸi ve parçalı arazı yapısının oluÅŸumuna neden olduÄŸu için yaban hayvanları ve keneler için uygun ortamlar oluÅŸmaktadır. 1990'lardan beri oluÅŸan ekolojik rejenerasyona dikkatlice bakılırsa bir çok ÅŸeyi anlamamamız daha kolay olacaktır.

- Ä°laçlama yapıldı kene sayısı artacak"

Bunun bir bilimsel dayanağı olmadığı gibi yaÅŸadığımız KKKA gerçeÄŸi ile de ilgisizdir. Hastalığın görüldüÄŸü 1500 kadar köyün hiç birinde çevre ilaçlaması yapılmadığı gibi, çiftçiler tarlalarında zirai mücadele amaçlı ilaç bile kullanmamaktadırlar.

- Keneyi kendi çıkardı o yüzden öldü

Hastalık oluÅŸumu keneyi nasıl çıkarttığınız çıkartmadığınızla deÄŸil, kenenin sizden kaç gün kan emdiÄŸi ile ilgilidir. Keneyi 6-12 saat içinde çıkartırsanız hastalanma olasılığı en düÅŸük seviyededir. GeciktiÄŸiniz sürece kene size artan miktarda virüs vermeye devam edeceÄŸi için hastalanma riskiniz artar. Keneyi çıkartmak için uzman olmaya gerek yok. Elinize bir eldiven giyin, yoksa bir naylon parçası veya bez de kullanabilirsiniz. Keneyi deriye tutunduÄŸu en yakın yerden parmaklarınızla tutup yavaÅŸ ve sabit kuvvetle çekin, çıkacaktır. Ağız organellerinin deri içinde kalması bir hastalık riski teÅŸkil etmez, bunları aÄŸaç kıymığı batmış gibi deÄŸerlendirin.

- Kendiniz çıkarırsanız keneyi kusturursunuz ve hastalanırsınız

Kenelerde "kusma" olarak adlandırılan mekanizma farklıdır. Keneyi mekanik olarak sıktığınızda kusmaz. Dolayısıyla keneyi tutup çekmeniz onun kusmasına neden olmaz. Keneyi çıkartırken yapılmaması gereken ÅŸey üzerine çeÅŸitli maddeler dökmek veya yakmaktır. Ä°ÅŸte bunlar keneyi kusturabilir.

- Keneyi çıkartırken ağız içerde kalırsa hastalanırsın

Kenenin aÄŸzında salgı bezi yok, dolayısıyla kopmasının bir hastalık riski oluÅŸturması beklenemez. Bunu aÄŸaç kıymığı gibi algılayıp ona göre deÄŸerlendirmek gerek.

- Gidin doktor çıkartsın

Kendiniz hemen çıkartın sonra istiyorsanız doktora gidip bilgi verin. Çıkartma konusunda kendinize güvenmiyorsanız yine doktora gidebilirsiniz.

Unutulmaması gereken tek ÅŸey: sizi kene tuttuysa 10 gün boyunca ateÅŸ ve kırgınlık yönünden kendinizi izleyin ve kuÅŸkulandığınızda hemen doktora gidip bilgi verin. Özelikle kırsal alanda çalışan insanlar bu gibi belirtileri ilk baÅŸlarda önemsememekte ve geç kalınıyor.

YILLARA GÖRE TÜRKÄ°YE'DE GÖRÜLEN KENE VAKALARI

• 2002- 2003 yıllarında vaka sayısı 150 iken, ölüm sayısı 6 oldu
•  
• 2004'te vaka sayısı 249, ölüm oranı 13,
•  
• 2005'te vaka sayısı 266, ölüm oranı 13,
•  
• 2006'da ise vaka sayısı 438, ölüm oranı ise 27.
•  
• 2007 ve 2008'de ise özellikle vaka sayılarında büyük artışlar yaÅŸandı.
•  
• 2007'de 717 olan KKKA vakası
•  
• 2008'de bin 315'e yükseldi. 2007'de 33 kiÅŸi KKKA'dan hayatını kaybederken
•  
• 2008 yılında 135 kiÅŸi hayatını kaybetti.
•  
• 2009 yılının ilk 5 aylık döneminde ise ölü sayısı 5'i buldu.

Yorum ekle